Xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn trong quý I/2026 ghi nhận mức tăng trưởng tích cực cả về lượng và giá trị, nhờ nhu cầu phục hồi từ thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu trong thời gian tới có thể chịu tác động từ xu hướng điều chỉnh nhập khẩu của thị trường này và các quy định quản lý mới dự kiến có hiệu lực từ giữa năm 2026.
Theo Bộ Công Thương, hoạt động xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn của Việt Nam trong tháng 3 và quý I/2026 ghi nhận sự bứt phá rõ rệt về trị giá, bất chấp việc nguồn cung nguyên liệu trong nước đang đối mặt với tình trạng khan hiếm cục bộ tại một số vùng sản xuất.
Việt Nam hiện vẫn là nguồn cung sắn lát và tinh bột sắn hàng đầu cho thị trường Trung Quốc, đặc biệt trong các ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi, công nghiệp chế biến thực phẩm và sản xuất ethanol.
Dẫn số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, Bộ Công Thương cho biết, trong 15 ngày đầu tháng 3/2026, Việt Nam xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn đạt 259,6 nghìn tấn, trị giá 90,51 triệu USD, tăng 8,5% về lượng và tăng 29,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, riêng xuất khẩu sắn đạt trên 101,53 nghìn tấn, trị giá 22,57 triệu USD, tăng 8,0% về lượng và tăng 25,4% về trị giá.
Tính lũy kế từ đầu năm 2026 đến hết ngày 15/3/2026, tổng lượng xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn đạt 1,06 triệu tấn với trị giá 359,41 triệu USD, tăng 10,7% về lượng và tăng 18,4% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.
Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), khối lượng xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn trong tháng 3/2026 ước đạt 580 nghìn tấn với giá trị đạt 202,3 triệu USD. Lũy kế 3 tháng đầu năm 2026, tổng khối lượng và giá trị xuất khẩu mặt hàng này đạt 1,4 triệu tấn và 471,2 triệu USD, tăng 14,4% về khối lượng và tăng 26,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.
Giá xuất khẩu bình quân sắn và các sản phẩm từ sắn trong 3 tháng đầu năm 2026 ước đạt 339,9 USD/tấn, tăng 10,4% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy xu hướng phục hồi về giá đã góp phần cải thiện đáng kể kim ngạch xuất khẩu.
Phân tích rõ hơn về tình hình xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn, Bộ Công Thương cho biết, trong tháng 1 và tháng 2/2026, nhiều nhà máy chế biến tại Việt Nam gặp khó khăn về nguồn cung củ tươi trong nước, khiến xuất khẩu trong giai đoạn này có thời điểm giảm 8,1% về lượng và giảm 3,0% về trị giá, đạt khoảng 517,6 nghìn tấn với trị giá 205,3 triệu USD.
Xét về cơ cấu mặt hàng, xuất khẩu sắn của Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu vào hai nhóm sản phẩm chính là tinh bột sắn và sắn lát khô, trong khi tỷ trọng các sản phẩm chế biến sâu còn hạn chế.
Trong 2 tháng đầu năm 2026, tinh bột sắn chiếm khoảng 64,21% tổng lượng và 76,36% tổng trị giá xuất khẩu, phần lớn được tiêu thụ tại thị trường Trung Quốc.
Trong khi đó, sắn lát khô chiếm khoảng 35,49% tổng lượng và 23,2% tổng trị giá xuất khẩu, đạt 286,1 nghìn tấn với trị giá 62,38 triệu USD, tăng mạnh 174% về lượng và 185,1% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái. Sự tăng trưởng đột biến của nhóm hàng này chủ yếu đến từ nhu cầu sản xuất thức ăn chăn nuôi và ethanol tại Trung Quốc tăng cao sau kỳ nghỉ Tết.
Các sản phẩm khác như sắn dây, cồn công nghiệp và các sản phẩm sau tinh bột (biến tính) vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ trong cơ cấu xuất khẩu, dù đây là nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao và đang được khuyến khích phát triển nhằm nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị ngành sắn trong thời gian tới.
Ở góc độ thị trường nhập khẩu, Bộ Công Thương dẫn số liệu từ Cơ quan Hải quan Trung Quốc cho thấy trong 2 tháng đầu năm 2026, nước này nhập khẩu sắn lát và tinh bột sắn đạt khoảng 1,23 triệu tấn với trị giá 431,35 triệu USD, giảm 8,9% về lượng nhưng tăng 1,6% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái.
Diễn biến này cho thấy nhu cầu nhập khẩu đang có xu hướng điều chỉnh sau khi tăng mạnh trong năm 2025, khi giá sắn xuống mức thấp kỷ lục đã kích thích các doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh tích trữ nguyên liệu.
Dự báo trong năm 2026, tổng lượng nhập khẩu tinh bột sắn của Trung Quốc có thể ổn định hoặc giảm nhẹ, dao động trong khoảng 3,2–3,5 triệu tấn.
Nhu cầu từ các ngành công nghiệp như thực phẩm, dệt may, giấy và sản xuất ethanol được dự báo vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tự nhiên khoảng 3-5%, song nhu cầu tích trữ đầu cơ nhiều khả năng sẽ giảm khi giá không còn ở mức thấp như năm trước.
Theo đó, giá sắn và tinh bột sắn trên thị trường quốc tế được dự báo sẽ thoát khỏi vùng đáy và dao động ổn định trong khoảng 420–530 USD/tấn.
Một yếu tố chính sách đáng lưu ý là từ ngày 1/6/2026, Trung Quốc sẽ chính thức áp dụng Lệnh 280 thay thế Lệnh 248, với các yêu cầu chặt chẽ hơn về đăng ký doanh nghiệp, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn bao bì, nhãn mác đối với thực phẩm nhập khẩu.
Quy định này được đánh giá có thể gây ra những gián đoạn cục bộ đối với dòng chảy xuất khẩu sắn và sản phẩm từ sắn trong nửa cuối năm 2026 nếu doanh nghiệp không kịp thời hoàn thiện thủ tục và đáp ứng các tiêu chuẩn mới.
Thu Hiền (Thuế & Hải quan)